ناشتا بودن یعنی چه؟

در اکثر موارد وقتی برای انجام آزمایش های پزشکی به اتاق نمونه گیری مراجعه می کنیم، نخستین سوال متصدی از ما این است که: ناشتا هستی؟ اما ناشتا بودن یعنی چه؟ آیا می توان در زمان ناشتایی آب نوشید؟ سیگار کشیدن ناشتایی را از بین می برد؟ قرص هایمان را باید مصرف کنیم یا نه؟ چقدر باید ناشتا بود؟ همه اینها پرسش هایی هستند که در اکثر موارد بدون پاسخ می مانند. با مطالعه این مطلب کوتاه به همه آنها پاسخ داده خواهد شد.

به صورت کلی ناشتا بودن به این معنی است که از حداقل ۸ ساعت گذشته چیزی نخورده باشید. زمان بهینه برای ناشتایی بین ۱۰ تا ۱۲ ساعت است. اگر بیشتر از ۱۴ ساعت است که چیزی میل نکرده اید حتما نمونه گیر آزمایشگاه را مطلع کنید.

زمان بهینه برای ناشتایی بین ۱۰ تا ۱۲ ساعت است. در این مدت نباید هیچ خوراکی مصرف کنید. نوشیدن آب به اندازه معمول مشکلی ندارد. مصرف سیگار را در این مدت متوقف کنید زیرا می تواند بر روی نتایج آزمایش شما نتایج منفی داشته باشد. در زمان ناشتایی نباید چایی یا قهوه بنوشید. عزیزان دارای قند خون باید قرص های خود را حتی در زمان ناشتایی هم مصرف کنند ولی این موضوع را در زمان نشان دادن نتایج به پزشک خود یادآوری کنید. اگر قرص فشار، آسپرین، وارفارین و… مصرف می کنید، در مورد مصرف آنها در زمان ناشتایی با پزشک خود مشورت نمایید.

 

چرا باید ناشتا باشیم؟

ما در آزمایشگاه دوست نداریم شما را گشنه نگه داریم! اینکار هیچ خیری برایمان ندارد. تیم درمانی دوست و یاری رسان شما هستند و خواهان ارتقا سلامت و شادی شمایند پس حتما منطقی در پشت این درخواست نهفته است.

دو گروه از آزمایش های اصلی به ناشتا بودن فرد نیاز دارند: آزمایش های مربوط به قند خون و آزمایش های مربوط به چربی خون

برای پایدار شدن قند خون و رسیدن آن به سطح پایه باید حداقل ۸ ساعت از آخرین وعده غذایی شما گذشته باشد. فرض کنید شما مقدار زیادی برنج، شیرینی و قند همراه با چای مصرف کرده اید و بعد از دو ساعت هم برای آزمایش قند یا FBS همکاران ما برای نمونه گیری به شما مراجعه کرده اند. احتمالا قند خون شما بسیار بالا خواهد بود و شما در گروه با ریسک ابتلا به دیابت طبقه بندی می شوید. اما اگر حداقل ۸ ساعت از آخرین خوراکی شما گذشته باشد و بدنتان هم سالم باشد، قند خون شما باید به مقدار استاندارد رسیده باشد. در واقع ناشتا بودن شما را به تنظیمات کارخانه بر می گرداند! در این حالت استاندارد پایه است که می توانیم افراد را بررسی کنیم.

برای آزمایش های پنل چربی و قلب نیز ناشتا بودن اهمیت ویژه ای دارد. به محض مصرف وعده غذایی بسته های چربی موسوم به شیلومیکرون ها در خون شکل می گیرند. حدود ۱۲ ساعت زمان لازم است تا کبد و کلیه شما این چربی ها را مدیریت کنند و شما دوباره به حالت پایه خود بازگردید. در حالت پایه است که می توانیم با دقتی که می خواهیم آزمایش کنیم.

 

حداکثر چند ساعت باید ناشتا بود؟

 

اگر بیش از ۱۴ ساعت از آخرین چیزی که میل کرده اید می گذرد باید متصدی آزمایشگاه را مطلع کنید. اینطور نیست که هرچه بیشتر ناشتا باشید نتایج بهتری به دست بیاید! کاملا برعکس. در زمان گرسنگی طولانی مدت کبد شروع به آزاد سازی بسته های چربی خود در خون می کند. این چربی ها سپس در سلول ها به صورت قند در می آیند و مصرف می شوند. این فرایند باعث برهم خوردن حالت پایه و غلط از آب در آمدن جواب آزمایش ها خواهد شد.

در نتیجه اگر بیشتر از ۱۶ ساعت است که چیزی میل نکرده اید، یک وعده سبک مصرف کنید و با برنامه ریزی بهتر، فردا برای آزمایش دادن وقت بگیرید. ما دوست نداریم شما یک روز دیگر برای نمونه دادن زمان صرف کنید اما مهم ترین مساله دقیق بودن نتایج است و این دقت در صورتی که ناشتایی به درستی رعایت نشده باشد قابل دسترسی نخواهد بود. ما سمت شما هستیم.

 

آیا می توان آب نوشید؟

ناشتایی با روزه بودن متفاوت است و منعی برای نوشیدن آب وجود ندارد. به اندازه طبیعی و نرمالی که همیشه آب می نوشید در این مدت زمان هم به مصرف آب ادامه دهید. مصرف آب را در زمان ناشتایی قطع نکنید. بیش از حد معمول هم آب ننوشید.

 

آیا می توان چایی، قهوه و شربت نوشید؟

خیر، مصرف چای، قهوه و شربت در زمان ناشتایی ممنوع است.

 

آیا می توان آدامس جوید؟

حتی اگر آدامسی که مصرف می کنید بدون شکر یا به اصطلاح Suger Free هم باشد، مصرف آن در زمان ناشتایی توصیه نمی شود. جویدن باعث ایجاد حرکات دودی در تمام طول لوله گوارشی می شود که می تواند باعث برهم خوردن جواب آزمایش ها شود. مصرف قرص نعنا و خوشبو کننده دهان نیز ناشتا بودن را از بین می برد.

 

آیا می توان مسواک زد؟

بله، اگر نگران بوی بد دهان هستید می توانید مسواک بزنید. استفاده از مسواک در زمان ناشتایی منعی ندارد.

 

آیا می توان سیگار کشید؟

خیر، بهتر است در زمانی که برای آزمایش آماده می شوید سیگار مصرف نکنید. ترکیبات موجود در سیگار میزان قند خون را تا اندازه ای مورد تداخل قرار می دهند و نباید در زمان ناشتا بودن سیگار یا قلیان مصرف نمود. مصرف هرگونه نوشیدنی الکلی را حداقل ۲۴ ساعت قبل از آزمایش متوقف کنید.

آیا می توانم قبل از آزمایش ورزش صبحگاهی انجام دهم؟

خیر، فعالیت بدنی سنگین مانند ورزش یا پیاده روی طولانی مدت باعث تحریک کبد برای آزاد سازی پیش از موعد بسته های چربی و در نتیجه بر هم خوردن قند و چربی خون شما خواهد شد. بهتر است قبل از نمونه گیری فعالیت بدنی خود را محدود کنید.

 

اگر ناشتا نبودم چه کار کنم؟

باید در یک روز دیگر برای نمونه گیری مراچعه کنید. اگر پیش از مراجعه نمونه گیر ایمن آغوش به منزل یا محل کارتان از روی عادت و ندانسته چیزی میل کرده اید، حتی اگر به اندازه یک دانه بیسکوییت یا تکه نانی کوچک از صبحانه همکارتان بوده، نمونه گیری را کنسل کنید و به روز دیگری موکول نمایید. اینکار را هرچه سریعتر با تماس با شماره تلفن ۰۲۱۹۱۳۲۲۱۱۵ انجام دهید.